Στην δυτική πλευρά της Ιβηρικής χερσονήσου, με τον Ατλαντικό Ωκεανό να βρέχει τις ακτές της, με πολλά χιλιόμετρα ακτογραμμής αφού στην επικράτειά της περιλαμβάνονται επίσης τα αρχιπελάγη της Μαδέιρα και των Αζορών, η Πορτογαλία πλησιάζει τα χίλια χρόνια παρουσίας στον χάρτη της Ευρώπης.
Είναι μια χώρα που παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες με την Ελλάδα χωρίς αυτό να σημαίνει πως είναι ίδιες, αφού ακόμα και στις ομοιότητές τους δεν είναι λίγα τα στοιχεία που τις διαφοροποιούν, στοιχεία που έχουν να κάνουν με τις ιδιαίτερες γεωφυσικές συνθήκες της κάθε χώρας και την ξεχωριστή ιστορική διαδρομή της καθεμιάς. Η Πορτογαλία βίωσε κι εκείνη μια δικτατορία που όμως διήρκεσε 48 ολόκληρα χρόνια, οδηγήθηκε σε μνημόνια το 2011 από τα οποία βγήκε το 2014, πέρασε μεγάλες περιόδους με έξαρση πολιτικών ταραχών και φτώχειας, κατά τις οποίες συχνά η μόνη διέξοδος ήταν η μετανάστευση.
Και φυσικά να μην παραλείψουμε την ισχυρή επαφή των Πορτογάλων με τη θάλασσα, που καθόρισε σε μεγάλο βαθμό την οικονομία και την ιστορική τους πορεία επιδρώντας στη φυσιογνωμία του κράτους.
Σε ό,τι αφορά την οικονομία, λόγω του ήπιου ωκεάνιου κλίματος η χώρα παράγει πλήθος αγροτικών προϊόντων που μαζί με τα πλούσια αλιεύματα-δώρα του Ατλαντικού- έδωσαν στην γαστρονομία της έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα.
Έχοντας περάσει ιστορικές περιόδους ακμής η Πορτογαλία διαθέτει μεγάλο πολιτιστικό πλούτο, ως προς την αρχιτεκτονική, την τέχνη αλλά και την άυλη πολιτιστική κληρονομιά. Ο πλούτος αυτός προβάλλεται συστηματικά και μεθοδικά από τους Πορτογάλους, ώστε αφενός να προσελκύει ισχυρό τουριστικό ρεύμα και αφετέρου να διασφαλίζεται η προστασία και η διαφύλαξή του, μέσω και των ειδικών προγραμμάτων της ΕΕ. Στον Κατάλογο των μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς είναι εγγεγραμμένα 16 μνημεία/τοποθεσίες της Πορτογαλίας, ενώ υπάρχουν και 9 εγγραφές στον κατάλογο στοιχείων άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Πέρα από τα εντυπωσιακά μνημεία και τοπία που επισκεφτήκαμε, εκείνο που μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα είναι οι ομοιότητες των δύο χωρών σε ό,τι αφορά τον λαϊκό πολιτισμό τους. Μας αφηγήθηκαν θρύλους, λαϊκές ιστορίες, που αρκετά στοιχεία τους μας θύμιζαν ελληνικούς θρύλους. Μάθαμε για θρησκευτικές τελετουργίες, έθιμα, καθημερινές πρακτικές της αγροτικής κυρίως ζωής που παρόμοιές τους συναντούμε και στην ελληνική ύπαιθρο. Δεν γίνεται να μην σκεφτεί κάποιος πόσο ίδιοι είμαστε κατά βάση οι απλοί άνθρωποι, πόσο ίδιες είναι οι ανάγκες μας και οι τρόποι με τους οποίους τις καλύπτουμε.
Καθώς θέμα του σεμιναρίου μας ήταν η πολιτιστική και η φυσική κληρονομιά της Πορτογαλίας, οι συζητήσεις μας στρέφονταν συχνά γύρω από τη σημασία της διατήρησής της και τη διασύνδεσή της με την τουριστική ανάπτυξη, η οποία πρέπει να γίνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να μην δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από όσα αναμένεται να λύσει.
Και φυσικά, είναι κομβικός ο ρόλος της Εκπαίδευσης σε ό,τι αφορά την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και την ευαισθητοποίηση των πολιτών για τη διαφύλαξή της. Όταν η Εκπαίδευση προσανατολίζεται σε αυτή την κατεύθυνση, δημιουργεί κοινωνικά ενεργούς και υπεύθυνους πολίτες που σέβονται την κληρονομιά τους, πολιτιστική και φυσική, καθιστώντας την σεβαστή και στους άλλους λαούς. Επίσης μέσω της Εκπαίδευσης τα παιδιά μπορούν να μάθουν να εντοπίζουν τα κοινά στοιχεία των διάφορων πολιτισμών και να σέβονται την κληρονομιά και των άλλων λαών, όλης της ανθρωπότητας. Άλλωστε όλα τα έργα πολιτισμού, όλων των λαών, είναι ανθρώπινα δημιουργήματα κι επομένως υπόθεση όλης της ανθρωπότητας.