Στο σεμινάριο που παρακολουθήσαμε στο Πόρτο τέθηκαν αρκετοί προβληματισμοί αναφορικά με την τουριστική ανάπτυξη: Πώς μπορεί μια τουριστική χώρα να διαχειριστεί καλύτερα την τουριστική ανάπτυξη, ώστε να ωφεληθεί, χωρίς επιπτώσεις στα μνημεία της και την καθημερινότητα των κατοίκων της; Ποιες πλευρές της μπορεί να προβάλλει και με ποιον τρόπο, ώστε να «προσκαλέσει» τουρίστες ευαισθητοποιημένους στην πολιτιστική και φυσική βιωσιμότητα; Πώς επιτυγχάνεται πιο ισορροπημένη διάχυση του τουρισμού σε όλη τη χώρα; Πώς καλλιεργείται ο σεβασμός στην πολιτιστική και φυσική κληρονομιά και πώς «μεταδίδεται» στους τουρίστες;
ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ
Ο τουρισμός θεωρείται σημαντικός παράγοντας ανάπτυξης μιας χώρας:
- είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για την προώθηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και της μοναδικότητας ενός τόπου
- αποφέρει έσοδα, θέσεις εργασίας και επενδύσεις, ασκώντας σημαντική επίδραση στην οικονομία μιας χώρας
- είναι ιδιαίτερα σημαντικός για περιοχές που βρίσκονται σε παρακμή ή έχουν περιορισμένες επιλογές οικονομικής ανάπτυξης
- δίνει τη δυνατότητα για αποκατάσταση των ιστορικών μνημείων, αλλά και αναζωογόνηση υποβαθμισμένων και περιθωριοποιημένων περιοχών
Από την άλλη, όμως οι τουριστικοί προορισμοί καλούνται όλο και περισσότερο να αντιμετωπίσουν κοινωνικές, πολιτιστικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις:
- αλλοίωση της πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς λόγω του πλήθους των τουριστών
- περιβαλλοντική επιβάρυνση λόγω κατάχρησης των φυσικών πόρων (για παράδειγμα αυξημένη κατανάλωση νερού) και υπερπαραγωγής απορριμμάτων
- πίεση στις υπηρεσίες υγείας και τα μέσα μεταφοράς, υποβάθμιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων από τη «φασαρία» και τον συνωστισμό
- σημαντικά προβλήματα στέγασης, αφού στα κέντρα των τουριστικών πόλεων κυριαρχεί η βραχυχρόνια μίσθωση που απευθύνεται στους τουρίστες, με αποτέλεσμα οι ντόπιοι να αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα στην εύρεση κατοικίας λόγω των ιδιαίτερα υψηλών ενοικίων
- οι τουριστικές περιοχές «αδειάζουν» από ντόπιους, με αποτέλεσμα να χάνεται ο ιδιαίτερος χαρακτήρας τους. Το αίσθημα της «γειτονιάς» που συνέδεε τους παλιούς κατοίκους παραχωρεί τη θέση του στις φευγαλέες σχέσεις μεταξύ των τουριστών
- πιθανότητα ύπαρξης τουριστών που δεν σέβονται τον τόπο και τους ανθρώπους με αποτέλεσμα να εκδηλώνουν ακατάλληλες συμπεριφορές
- αλλοτρίωση των ντόπιων λόγω υπερβολικής προβολής και εμπορικότητας, απώλεια της αυθεντικότητας
Αυτά είναι αποτελέσματα του ανεξέλεγκτου, μαζικού, τουρισμού, που αντί να ωφελεί, υποβαθμίζει τη ζωή της τοπικής κοινωνίας.