Η Σανταρέμ είναι μια όμορφη επαρχιακή πόλη, μόλις μια ώρα απόσταση με το τρένο από τη Λισαβόνα. Αποκαλείται «πόλη των επτά λόφων», καθώς απλώνεται στους λόφους μιας ειδυλλιακής τοποθεσίας στις όχθες του ποταμού Τάγου, ο οποίος συνεχίζει τη ροή του μέσα από εύφορα πεδινά τοπία, εμπλουτίζεται με τα νερά κι άλλων παραπόταμων και τελικά φτάνει περήφανος και μεγαλειώδης στη Λισαβόνα, όπου και εκβάλλει στον Ατλαντικό Ωκεανό.
Σε τοπικούς θρύλους της ευρύτερης περιοχής του ποταμού Τάγου αναφέρεται ο Οδυσσέας ως ιδρυτής της Λισαβόνας. Θεωρείται μάλιστα πως έδωσε το όνομά του στην πόλη και πως η αρχαία ονομασία της Olissipo προέρχεται από το Ulysses, λατινικό όνομα του ήρωα.
Αλλά και στην περιοχή της Σανταρέμ υπάρχει ένας παράξενα όμορφος θρύλος που αναφέρει ως ιδρυτή της πόλης τον γιο που απέκτησε ο Οδυσσέας με την Καλυψώ.
Ο ΒΑΣΙΚΟΣ ΘΡΥΛΟΣ ΤΗΣ ΣΑΝΤΑΡΕΜ
Σύμφωνα με αυτόν, στην Λουζιτανία (αυτό ήταν το αρχαίο όνομα της Πορτογαλίας) βασίλευε ο Γοργόρις, ο οποίος δίδαξε τον λαό του πώς συλλέγεται το μέλι από τις κυψέλες. Ο Γοργόρις είχε μια μοναχοκόρη που την έλεγαν Καλυψώ.
Μια μέρα έφτασε στις εκβολές του ποταμού Τάγου (στη θέση της σημερινής Λισαβόνας) ο Οδυσσέας από την Ιθάκη που περιπλανιόταν στις θάλασσες. Κατά τη διάρκεια της φιλοξενίας του από τον Γοργόρι, ερωτεύτηκε την πριγκίπισσα Καλυψώ. Καρπός αυτού του έρωτα ένας γιος, που ονομάστηκε Abidis.
Έξαλλος ο Γοργόρις αναζήτησε τον Οδυσσέα για να τον τιμωρήσει, όμως εκείνος είχε σαλπάρει βιαστικά για την Ιθάκη.
Θέλοντας να σβήσει κάθε ίχνος της απερίσκεπτης πράξης της Καλυψώς, ο Γοργόρις διέταξε να τοποθετηθεί το παιδί σε ένα καλάθι και να ριχτεί στον ποταμό Τάγο!
Ως εκ θαύματος όμως, το καλάθι μεταφέρθηκε αντίθετα στο ρεύμα και, αντί να καταλήξει στον ωκεανό, ξεβράστηκε στην περιοχή της Σανταρέμ. Εκεί, μια λύκαινα βρήκε, τάισε και προστάτευσε το μικρό παιδί.
Το αγόρι μεγάλωσε μαζί με τα άγρια ζώα και έμαθε να ζει σε αυτά τα έρημα μέρη, μέχρι που ένα πρωί πιάστηκε στα δίχτυα κάποιων κυνηγών, οι οποίοι το οδήγησαν μπροστά στην Καλυψώ, τη μητέρα του. Εκείνη τον αναγνώρισε από ένα εκ γενετής σημάδι και μαζί με τον Γοργόρι που είχε μετανιώσει για την πράξη του τον έκαναν νόμιμο διάδοχο, επιλέγοντας την τοποθεσία της Σανταρέμ ως πρωτεύουσα του βασιλείου. Ονόμασαν τη νέα πρωτεύουσα Esca Abidis (που σημαίνει η τροφή, επομένως η επιβίωση του Αbidis), η οποία αργότερα παραφράστηκε από τους Ρωμαίους και σχημάτισε το όνομα Σκάλαμπις.
Το πιθανότερο είναι πως ο μύθος του Οδυσσέα έφτασε στους Πορτογάλους μέσω των Ελλήνων εμπόρων, οι οποίοι έφταναν κατά καιρούς στην Ιβηρική Χερσόνησο θαλασσοδαρμένοι όπως εκείνος, αλλά και μέσω των Ρωμαίων ανακατεμένος με τους μύθους σχετικά με τον Ρωμύλο, τον Ρέμο και την κτίση της Ρώμης. Στα μεταγενέστερα χρόνια οι Πορτογάλοι αγάπησαν και διατήρησαν στη μνήμη τους τον ομηρικό ήρωα και τις περιπέτειές του, μάλλον γιατί ταυτίζεται μέσα στη σκέψη τους με τους πρωτοπόρους των Μεγάλων Ανακαλύψεων, τον Βάσκο ντε Γκάμα, τον Βαρθολομαίο Ντιάζ… Και ακόμα περισσότερο, ο ηρωικός και περιπλανώμενος Οδυσσέας λειτουργεί ως σύμβολο του πορτογαλικού λαού που, όπως ο ομηρικός ήρωας, έπρεπε κατά καιρούς να εγκαταλείπει την μικρή πατρίδα του, να ταξιδεύει σε άγνωστες θάλασσες για να πλουτίσει και να γνωρίσει νέους τόπους και πολιτισμούς, προτού επιστρέψει με λαχτάρα στον τόπο του.