Η σχολική εκδρομή
Τρίτη μέρα μας στη φιλόξενη Σανταρέμ. Το πούλμαν περίμενε από νωρίς το πρωί για μια αξέχαστη σχολική εκδρομή! Περίμενε να παραλάβει τις ομάδες Erasmus+ των δύο σχολείων και να τις μεταφέρει σε δύο ξεχωριστούς προορισμούς: Στη μικρή μεσαιωνική πόλη Óbidos, που είναι χτισμένη μέσα σε ένα κάστρο και στην αγαπημένη πόλη των κυμάτων, τη Nazaré. Και οι δύο προορισμοί έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, πολιτιστικό και περιβαλλοντικό, οπότε ανταποκρίνονταν στα ενδιαφέροντα και των δύο μαθητικών γκρουπ του σχολείου μας. Έτοιμοι να δούμε, να μάθουμε και να καταγράψουμε, ξεκινήσαμε! Μια άκρως ενδιαφέρουσα μέρα απλωνόταν μπροστά μας!
Στην Óbidos
Η μικρή αυτή πολιτεία χρονολογείται από τον 16ο αιώνα και η αρχιτεκτονική της είναι γοτθικού, ρομανικού και μπαρόκ ρυθμού. Το όνομα της πιθανότατα προέρχεται από το λατινικό oppidum, που σημαίνει οχυρωμένη πόλη. Μόλις περάσεις την κεντρική πύλη και μπεις μέσα από τα τείχη της, νιώθεις πως μεταφέρεσαι σε άλλη εποχή.
Η πόλη είναι γεμάτη από εκκλησίες και παρεκκλήσια. Ξεχωρίζει ο μεσαιωνικός ναός της Santa Maria που βρίσκεται στο κέντρο, στην πλατεία όπου γινόταν το παζάρι, εκεί που οι ντόπιοι μαζεύονταν για να πουλήσουν τα προϊόντα τους. Το εντυπωσιακό εσωτερικό της φιλοξενεί μια μνημειώδη σύνθεση πλακιδίων αζουλέζου, καθώς και έργα της Josefa de Óbidos μιας ντόπιας καλλιτέχνιδος που έζησε τον 17ο αιώνα και ήταν γνωστή για τα πρωτοποριακά για την εποχή τους έργα της.
Josefa de Óbidos
Ο πατέρας της ήταν Πορτογάλος ζωγράφος από την Óbidos, ο οποίος πήγε στη Σεβίλλη τη δεκαετία του 1620 για να βελτιώσει την τεχνική ζωγραφικής του. Εκεί, παντρεύτηκε την Ισπανή μητέρα της Ζοζέφα. Η οικογένεια καταγράφεται να ζει στην Óbidos και για ένα μικρό διάστημα στην Coibra, όπου ο πατέρας της κι εκείνη φιλοτέχνησαν έργα για το διάσημο Πανεπιστήμιό της (από τα πρώτα της Ευρώπης). Η Ζοζέφα αφοσιώθηκε στην τέχνη της, δεν έκανε ποτέ οικογένεια και φιλοτέχνησε με τη δική της ξεχωριστή τεχνοτροπία αρκετά θρησκευτικά εικονογραφήματα για εκκλησίες και μοναστήρια στην κεντρική Πορτογαλία, αλλά και πορτρέτα καθώς και νεκρές φύσεις για ιδιώτες πελάτες.
Αυτό για το οποίο περηφανεύεται η Όβιδος είναι για τον τίτλο «Πόλη της Λογοτεχνίας» που της απονεμήθηκε από την UNESCO και την καθιστά αγαπημένη πόλη όσων αγαπούν το διάβασμα. Διαθέτει περίπου μισό εκατομμύριο βιβλία, ενώ έχουν μετατραπεί σε βιβλιοπωλεία, παλιοί χώροι, όπως ένα κελάρι κρασιού, μια εκκλησία ή ένα παλιό σχολείο.
Η πόλη φημίζεται επίσης για το τοπικό λικέρ Ginjinha, που παρασκευάζεται από αγριοκέρασα και θυμίζει πολύ το δικό μας παραδοσιακό λικέρ βύσσινο. Εμείς πάντως δεν μπορέσαμε να αντισταθούμε στο ψωμί-πειρασμό, ψημένο σε παραδοσιακό ξυλόφουρνο…
Η λιμνοθάλασσα της Óbidos: μια ιστορία αλληλεπίδρασης του ανθρώπου με το περιβάλλον
Πολύ κοντά στην Óbidos βρίσκεται η ομώνυμη λιμνοθάλασσα, η μεγαλύτερη στις πορτογαλικές ακτές με συνολική έκταση περίπου 7 τετραγωνικά χιλιόμετρα και βάθη που κυμαίνονται από 0,5 έως 5 μέτρα.
Χαρακτηρίστηκε ως προστατευόμενη περιοχή Ραμσάρ το 2025, καθώς διαθέτει υψηλό επίπεδο βιοποικιλότητας και είναι σημαντική για τις τοπικές κοινότητες που ζουν από την αλιεία ψαριών και οστρακοειδών. Πάντως τον πιο σημαντικό ρόλο στο οικοσύστημά της τον έχουν τα πτηνά.
Προσφέρει καταφύγιο σε απειλούμενα είδη, όπως ο μωβ ερωδιός και τα χέλια.
Σύμφωνα με παλιές αναφορές, η λιμνοθάλασσα ήταν πολύ πιο εκτεταμένη και έφτανε στους πρόποδες του λόφου όπου βρίσκεται η πόλη Óbidos, βρέχοντας τα τείχη του κάστρου στη δυτική πλευρά. Γρήγορα θα έφτανε η εποχή που θα μετατρεπόταν σε βάλτους, καθώς ανθρώπινες δραστηριότητες που προκαλούν μεγάλες ποσότητες ιζημάτων επιταχύνουν τη διαδικασία της προσχώσεως. Από την άλλη πλευρά όμως, οι άνθρωποι αντιστρέφουν την κατάσταση, απομακρύνοντας υλικά από τον βυθό της λιμνοθάλασσας για να διατηρείται το βάθος της. Επίσης φροντίζουν να παραμένει ανοιχτό το πέρασμα που την ενώνει με τον παρακείμενο ωκεανό, ώστε να εμπλουτίζεται συνεχώς με νερό.
