Αποχαιρετισμός … Ubuntu
Η τελευταία μέρα μας στο πορτογαλικό σχολείο ήταν γεμάτη συγκίνηση. Μετά από τόσες κοινές εμπειρίες και δράσεις τα παιδιά και των δύο ομάδων είχαν αναπτύξει φιλικές σχέσεις και τα στενοχωρούσε η αναχώρησή μας. Αυτό που τα παρηγορούσε ήταν η διαδικτυακή επικοινωνία με τους καινούριους φίλους τους και το γεγονός ότι την επόμενη εβδομάδα θα τους ξανασυναντούσαν, αφού θα υποδεχόμασταν εμείς τους Πορτογάλους στο σχολείο μας.
Η μέρα αυτή εμπλουτίστηκε με μια καινούρια δραστηριότητα που μας ενθουσίασε όλους: συμμετείχαμε σε μια συνάντηση της ομάδας Ubuntu.
Τι είναι το Ubuntu;
Πρόκειται για ένα πορτογαλικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα, βασισμένο στη φιλοσοφία του Ubuntu «Είμαι επειδή είσαι». Εξοπλίζει μαθητές και εκπαιδευτικούς με ποικίλες δεξιότητες, ενθαρρύνοντας την υπεύθυνη ηγεσία, την ενσυναίσθηση, την ανθεκτικότητα και τη συνεργασία. Εφαρμόζεται σε περισσότερα από 430 σχολεία στην Πορτογαλία, την Ισπανία, την Κολομβία, τη Βραζιλία, την Αργεντινή, τη Ζιμπάμπουε και τη Νιγηρία και στοχεύει στην προσωπική και συλλογική ανάπτυξη της σχολικής κοινότητας και των μελών της, κατ΄ επέκτασιν ολόκληρης της τοπικής κοινωνίας, της οποίας ζωντανό κομμάτι είναι το σχολείο.
Σε τι στοχεύει το Ubuntu;
Έρχεται ως απάντηση σε σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα σύγχρονα σχολεία: την αίσθηση που έχουν πολλοί μαθητές πως το σχολείο δεν συνδέεται με τη ζωή τους (γεγονός που οδηγεί σε έλλειψη διάθεσης για μάθηση και εύθραυστη ψυχική υγεία), αλλά και την ανάγκη για στήριξη των εκπαιδευτικών, που συχνά αναφέρουν ότι αισθάνονται καταβεβλημένοι και συναισθηματικά εξαντλημένοι.
Τα αίτια αυτών των προβλημάτων, θα μπορούσαν να εντοπιστούν στην πολυπλοκότητα του σύγχρονου τρόπου ζωής: οι υψηλές επικοινωνιακές απαιτήσεις της πολιτισμικά ποικιλόμορφης, ψηφιακής εποχής μας, η νοητική και ψυχική κόπωση που προκαλεί η αδιάκοπη ροή πληροφοριών, οι εκπαιδευτικές ανισότητες με τις δυσκολίες που αυτές συνεπάγονται.
Το σίγουρο είναι πως η καθημερινότητα έχει καταστεί πιεστική και πολλοί άνθρωποι εστιάζουν την ενέργειά τους στην επίλυση των προβλημάτων τους, με αποτέλεσμα να χάνουν τη σύνδεση με το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.
Χρειάζονται λοιπόν εκπαιδευτικές απαντήσεις που θα ενισχύουν τον συναισθηματικό γραμματισμό, θα ενεργοποιούν την πολιτειότητα και την κοινωνική συνείδηση, αποκαθιστώντας τη σύνδεση του καθενός με τον εαυτό του, τους άλλους, την κοινωνία.
Μαθητές και εκπαιδευτικοί πρέπει να εξοπλίζονται με τις κατάλληλες δεξιότητες για να πλοηγούνται στην πολυπλοκότητα της εποχής μας.
Η μεθοδολογία τους περιλαμβάνει βιωματική μάθηση, αφήγηση ιστοριών, διάλογο μεταξύ συνομηλίκων και συλλογικές πρακτικές που ενισχύουν την αίσθηση του ανήκειν. Και το πρώτο που μαθαίνουν όσοι συμμετέχουν στο πρόγραμμα είναι πως τα λάθη είναι ανθρώπινα και πρέπει να αντιμετωπίζονται με επιείκεια.
Η κοινή μας δράση Ubuntu
Ενημερωθήκαμε για το πρόγραμμα από τους συμμετέχοντες σε αυτό μαθητές και εκπαιδευτικούς. Είχαν στις μπλούζες τους καρτελάκια με τον αριθμό 466/64, ο οποίος ήταν ο αριθμός φυλάκισης του Νέλσον Μαντέλα, του εμβληματικού αγωνιστή κατά του Απαρτχάιντ στη Νότιο Αφρική, για την εξάλειψη των φυλετικών διακρίσεων. Στη συνέχεια τοποθετήσαμε όλοι, μαθητές και εκπαιδευτικοί, χαρτιά στην πλάτη μας. Υπό τους ήχους του τραγουδιού «Melhor de mim» (που σημαίνει “ο καλύτερος εαυτός μου”) της Mariza (σημαντικής τραγουδίστριας fado στην Πορτογαλία) αρχίσαμε να περπατάμε στον χώρο και να γράφουμε ο καθένας στην πλάτη του άλλου κάτι θετικό για τον χαρακτήρα του. Όμορφες απλές λέξεις ή φράσεις, όπως «εργατικός», «δυναμικός», «καλός φίλος», «έχεις χιούμορ»…
Η δράση εξελίχτηκε σε ένα χαρούμενο “παιχνίδι δημιουργικότητας”, όπως είπε μαθήτριά μας, καθώς αναπτύχθηκε κλίμα εμπιστοσύνης. Τα σχόλια στα χαρτιά, μόνο θετικά, έδειξαν στον καθένα όμορφες πτυχές του χαρακτήρα του.
Συνειδητοποιήσαμε πως τελικά μπορεί να είναι όμορφο να «γράφουν πίσω στην πλάτη σου» … τελείως διαφορετικό από το να «μιλούν πίσω από την πλάτη σου»…
Αποχαιρετάμε την Πορτογαλία… τους φίλους μας όχι, αφού μόλις μια εβδομάδα αργότερα τους υποδεχτήκαμε στην Ελλάδα, στο σχολείο μας…